Nhà thờ Kuokkala - Kiệt tác kiến trúc gỗ giữa lòng Phần Lan

Nhà thờ Kuokkala tọa lạc tại quảng trường Kuokkala ở thành phố Jyväskylä, miền Trung Phần Lan, là một trong những công trình kiến trúc tôn giáo đương đại đáng chú ý của khu vực. Từ trung tâm Jyväskylä, du khách có thể dễ dàng di chuyển đến Kuokkala bằng phương tiện công cộng hoặc ô tô, sau đó kết hợp tham quan nhà thờ với việc khám phá khu dân cư, quảng trường và cảnh quan thiên nhiên quanh thành phố. Vị trí của công trình cũng tạo nên một trải nghiệm khá thú vị: thay vì nằm tách biệt trong một khuôn viên cổ kính, Nhà thờ Kuokkala hiện diện giữa đời sống đô thị hiện đại, trở thành một điểm nhấn kiến trúc nổi bật và một phần tự nhiên của cộng đồng địa phương.

Nhìn từ bên ngoài, Nhà thờ Kuokkala gây ấn tượng bởi hình khối mạnh mẽ, mái dốc và lớp vỏ đá phiến màu tối. Những đường nét hình học rõ ràng khiến công trình mang diện mạo đương đại, nhưng phần mái và hình dáng tổng thể vẫn gợi nhớ đến hình ảnh những nhà thờ truyền thống ở vùng Bắc Âu. Chính sự giao thoa này tạo nên nét đặc biệt cho công trình: Kuokkala không cố gắng tái hiện một nhà thờ cổ mà diễn giải những đặc trưng quen thuộc của kiến trúc nhà thờ Phần Lan bằng ngôn ngữ mới. Khi ánh sáng thay đổi trong ngày, bề mặt đá phiến cũng tạo ra những sắc độ khác nhau, từ trầm tối vào những ngày nhiều mây đến nổi bật hơn dưới ánh nắng, giúp công trình luôn có một diện mạo giàu chiều sâu.

Câu chuyện hình thành Nhà thờ Kuokkala bắt đầu từ năm 2006, khi một cuộc thi kiến trúc được tổ chức nhằm tìm kiếm phương án thiết kế cho nhà thờ mới tại khu Kuokkala. Phương án “Kide”, có nghĩa là “tinh thể”, của các kiến trúc sư Anssi Lassila, Teemu Hirvilammi và Jani Jansson đã được lựa chọn. Ý tưởng thiết kế lấy cảm hứng từ hình ảnh những nhà thờ truyền thống của Phần Lan, đồng thời đưa vào đó tư duy kiến trúc đương đại với hình khối mạnh, vật liệu tự nhiên và cách xử lý ánh sáng giàu tính nghệ thuật. Công trình được xây dựng từ năm 2008 và hoàn thành vào năm 2010, chính thức được khánh thành ngày 7/2/2010. Từ đó, nhà thờ vừa đảm nhiệm vai trò là nơi thờ phụng của cộng đồng địa phương, vừa trở thành một công trình được quan tâm trong các cuộc thảo luận về kiến trúc gỗ đương đại của Phần Lan.

Một trong những điểm đặc sắc nhất của Nhà thờ Kuokkala nằm ở cách công trình sử dụng gỗ như một thành phần quan trọng của kiến trúc chứ không đơn thuần là vật liệu trang trí. Phía sau lớp vỏ đá phiến là hệ kết cấu gồm 13 khung giàn gỗ ghép, mỗi khung có hình dáng riêng và cùng tạo nên cấu trúc nâng đỡ mái. Cách tổ chức này giúp hình khối công trình trở nên đặc biệt, đồng thời thể hiện rõ truyền thống sử dụng gỗ trong kiến trúc Phần Lan. Gỗ vốn là vật liệu gắn bó sâu sắc với cảnh quan và đời sống Bắc Âu, vì vậy việc đưa vật liệu này vào một công trình tôn giáo hiện đại không chỉ mang lại hiệu quả thẩm mỹ mà còn tạo cảm giác gần gũi, ấm áp và hòa hợp với môi trường xung quanh.

Bước qua lớp vỏ đá tối màu bên ngoài, du khách sẽ bắt gặp một không gian nội thất có sắc thái hoàn toàn khác. Gỗ sáng màu được sử dụng rộng rãi, tạo nên cảm giác ấm áp và thanh bình, đặc biệt nổi bật trong bối cảnh khí hậu Phần Lan với những mùa đông dài và ít ánh sáng. Nội thất được tiết chế về màu sắc cũng như chi tiết trang trí, để vẻ đẹp tự nhiên của gỗ, hình khối kiến trúc và ánh sáng trở thành những yếu tố chính. Ánh sáng tự nhiên được đưa vào từ phía trên, len qua những khoảng mở và thay đổi theo thời gian trong ngày, khiến không gian bên trong không bao giờ hoàn toàn tĩnh tại. Đây là một đặc trưng rất đáng chú ý của kiến trúc Bắc Âu, nơi ánh sáng không chỉ có chức năng chiếu sáng mà còn góp phần tạo nên cảm xúc và bầu không khí cho công trình.

Đặc biệt ấn tượng là phần trần được tạo nên từ những tấm ván gỗ vân sam Phần Lan xẻ xuyên tâm. Các tấm gỗ được ghép thành một cấu trúc dạng “mạng vỏ”, uốn cong và mở rộng theo nhiều hướng, tạo nên hệ thống đường vòm độc đáo phía trên không gian chính. Khi đứng bên dưới, du khách có thể cảm nhận những đường nét gỗ như đang vươn lên và hội tụ về phía cao, tạo cảm giác không gian rộng hơn và có chiều sâu hơn. Những đường cong này đồng thời làm nổi bật vẻ đẹp của vật liệu tự nhiên, bởi mỗi thớ gỗ, mảng sáng và vùng bóng đổ đều trở thành một phần của tổng thể kiến trúc. Khi ánh sáng thay đổi, diện mạo của trần cũng thay đổi theo, khiến trải nghiệm bên trong nhà thờ trở nên sống động nhưng vẫn giữ được sự tĩnh lặng cần thiết của một không gian tâm linh.

Không gian chính của nhà thờ có khoảng 275 chỗ ngồi, được bố trí hướng về khu vực bàn thờ. Phía trước nổi bật với tác phẩm nghệ thuật bằng gỗ cao khoảng 10m của nghệ sĩ Pasi Eerik Karjula. Với kích thước lớn và chất liệu gỗ tự nhiên, tác phẩm tạo nên điểm nhấn thị giác mạnh nhưng không phá vỡ sự hài hòa của nội thất. Những đường nét của tác phẩm kết hợp với hệ trần gỗ, ánh sáng từ phía trên và chiều cao của không gian tạo nên một bố cục thống nhất, trong đó nghệ thuật và kiến trúc gần như hòa làm một. Đây là một ví dụ rõ nét cho cách Nhà thờ Kuokkala đưa nghệ thuật đương đại vào không gian tôn giáo mà vẫn duy trì được vẻ trang nghiêm và tính cộng đồng.

Một điểm nhấn khác là cây đàn organ mang phong cách lãng mạn Pháp thế kỷ XIX, được đưa vào sử dụng và khánh thành tại nhà thờ vào ngày 17/11/2013. Sự hiện diện của cây đàn tạo nên một tương phản thú vị với kiến trúc thế kỷ XXI của Kuokkala. Nếu hệ kết cấu gỗ, trần cong và lớp vỏ đá đại diện cho tinh thần kiến trúc đương đại, thì đàn organ lại gợi mở truyền thống âm nhạc và nghệ thuật nhà thờ châu Âu. Trong những buổi lễ hoặc chương trình âm nhạc, âm thanh của đàn vang lên trong không gian có nhiều bề mặt gỗ và trần cao, góp phần tạo nên trải nghiệm đặc biệt cho cả người tham dự lẫn những người yêu thích kiến trúc và âm nhạc.

Không chỉ là một công trình tôn giáo, Nhà thờ Kuokkala còn được hình thành với vai trò là một không gian cộng đồng. Các khu vực trong nhà thờ có thể phục vụ những hoạt động của giáo xứ, các buổi gặp gỡ, sự kiện và sinh hoạt chung, qua đó giúp công trình duy trì mối liên hệ thường xuyên với đời sống của cư dân Kuokkala. Đây cũng là điểm cần lưu ý đối với du khách: Nhà thờ Kuokkala trước hết vẫn là một địa điểm thờ phụng đang hoạt động chứ không phải bảo tàng kiến trúc. Vì vậy, khi ghé thăm, du khách nên giữ không gian yên tĩnh, tôn trọng các nghi lễ hoặc hoạt động cộng đồng đang diễn ra và kiểm tra thời gian mở cửa trước chuyến đi nếu muốn tham quan nội thất.

Với những người yêu thích kiến trúc, Nhà thờ Kuokkala đặc biệt hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa những yếu tố tưởng như đối lập: truyền thống và hiện đại, đá và gỗ, vẻ ngoài mạnh mẽ và nội thất ấm áp, hình khối hình học và những đường cong mềm mại của hệ trần. Công trình cho thấy kiến trúc Phần Lan đương đại có thể tiếp nối di sản Bắc Âu mà không cần sao chép quá khứ. Từ lớp đá phiến tối màu bên ngoài đến những khung gỗ, trần vân sam và ánh sáng tự nhiên bên trong, từng yếu tố đều được tổ chức để tạo nên một không gian có bản sắc riêng, nơi vật liệu, ánh sáng, nghệ thuật và đời sống cộng đồng cùng hiện diện.

Nếu có dịp đến Jyväskylä, Nhà thờ Kuokkala là một điểm dừng đáng để dành thời gian khám phá, đặc biệt với những du khách muốn tìm hiểu một Phần Lan không chỉ có hồ nước, rừng xanh và những ngôi nhà gỗ truyền thống mà còn có nền kiến trúc đương đại đầy sáng tạo. Công trình không gây ấn tượng bằng sự đồ sộ hay những chi tiết trang trí cầu kỳ, mà chinh phục người xem bằng cách xử lý vật liệu tinh tế, tận dụng ánh sáng tự nhiên và tạo ra cảm giác kết nối giữa con người với không gian. Đứng trong lòng nhà thờ, dưới những đường vòm gỗ cao và giữa sắc sáng dịu của nội thất, du khách có thể cảm nhận khá rõ tinh thần giản dị, sâu lắng và gần gũi thiên nhiên vốn là một phần quan trọng trong văn hóa kiến trúc Phần Lan.

Nhà thờ Kuokkala vì thế không chỉ là một điểm đến dành cho những người quan tâm đến tôn giáo hay kiến trúc, mà còn là một lát cắt thú vị trong hành trình khám phá Jyväskylä - thành phố nổi tiếng với những công trình gắn liền với kiến trúc Phần Lan và cảnh quan hồ nước đặc trưng của miền trung đất nước. Từ một cuộc thi kiến trúc năm 2006 đến công trình hoàn thành vào năm 2010, Kuokkala đã trở thành minh chứng cho cách một công trình mới có thể đối thoại với truyền thống, đồng thời tạo nên một diện mạo riêng cho khu phố. Đây là nơi vẻ đẹp của Phần Lan được thể hiện không chỉ qua thiên nhiên bên ngoài mà còn qua từng thớ gỗ, mảng đá, khoảng sáng và đường nét kiến trúc bên trong.

Hãy book Tour Châu Âu / Tour Phần Lan của Viet Viet Tourism để khám phá Jyväskylä và những công trình kiến trúc độc đáo, hòa mình vào thiên nhiên Bắc Âu và cảm nhận vẻ đẹp tinh tế, bình yên của Phần Lan theo một hành trình trọn vẹn!